به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، تنها چند هفته تا آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ باقی مانده است. چمنی که ۱۰۴ مسابقه این تورنمنت روی آن برگزار میشود، نقشی حیاتی اما اغلب نادیده گرفته شده دارد. دههها تلاش دانشمندان برای رسیدن به چمن ایدهآل، شامل تغذیه، کوتاه کردن و آزمودن مترها چمن بوده است تا سرانجام همه چیز درست از آب دربیاید.
اتفاقی که هشت دقیقه پس از آغاز یک مسابقه در جام ملتهای آمریکا ۲۰۲۴ رخ داد، اهمیت این موضوع را نشان داد. آنخل دی ماریا، اسطوره آرژانتین، توپ را از مدافع کانادایی ربایش کرد و به سمت دروازه حریف حرکت کرد. او در حالی که تنها دروازهبان را پیش رو داشت، اما در کنترل توپ مشکل داشت و در نهایت تنها یک ضربه ضعیف زد که بهراحتی توسط دروازهبان گرفته شد. پس از مسابقه، مربی و بازیکنان آرژانتین ادعا کردند کیفیت چمن ورزشگاه آتلانتا روی عملکردشان تأثیر گذاشته است. بازیکنان از چمن به عنوان فاجعه یاد کردند و گفتند توپ روی آن جهشهای غیرمنتظره و بلندی دارد و گویی روی یک تخته شیرجه قرار گرفته است.
با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶، میزبانان مشترک یعنی آمریکا، کانادا و مکزیک مصمم هستند چنین انتقادهایی تکرار نشود. به همین دلیل تیمی از متخصصان را برای اطمینان از کیفیت چمنها به کار گرفتهاند. در هشت سال گذشته، محققان توپها را روی چمنها انداخته، کفشها را کوبیدهاند و تکههای چمن را آزمودهاند تا به چمن ایدهآل دست پیدا کنند. جان سوروچان، استاد دانشگاه تنسی که از سوی فیفا برای نظارت بر رشد، نصب و نگهداری چمن تمام ۱۶ ورزشگاه جام جهانی قرارداد بسته است، میگوید: «فشار بسیار زیادی روی ماست. ورزشگاههای گنبدی آنهایی هستند که واقعاً نگرانم میکنند، چون خورشید بیرون میتابد اما نور آن به داخل نمیتابد و گیاهان برای رشد به نور نیاز دارند.»
طبق گفته سوروچان، تنها پنج میلیمتر تفاوت در ارتفاع چمن میتواند تعیین کند که زمین مثل چسب بازی کند یا مانند فرشی طبیعی که پاسهای سریع توپ را ممکن میکند. او و همکارانش ساعتها آزمایش کردند تا ارتفاع دقیق هر چمن را تعیین کنند. محققان در تأسیسات تحقیقاتی خود در تنسی، با استفاده از دستگاههای قرمز رنگ، توپهای فوتبال را روی چمن شلیک میکردند و سرعت و جهش آنها را اندازه میگرفتند. در آزمایشی دیگر، دستگاهی فلزی روی چمن میچرخاندند که یک کفش فوتبال به پایه آن متصل بود. این دستگاه به سطح زمین ضربه میزد تا میزان فنری بودن چمن سنجیده شود.
ورزشگاههای میزبان جام جهانی در شهرهایی با آبوهوای بسیار متفاوت قرار دارند؛ از گرمای مرطوب مکزیکوسیتی و میامی تا سرمای تورنتو و بوستون. از آنجا که یک نوع چمن نمیتواند در همه این شرایط به خوبی رشد کند، محققان برای هر مکان، روشی جداگانه طراحی کردهاند. آنها برای هر ورزشگاه، سیستم ریشهدهی، روش آبیاری و برنامه نگهداری مخصوص آن منطقه در نظر گرفتهاند.
این اولین باری نیست که این گروه از متخصصان، چمن استادیومهای جام جهانی را آماده میکند. تری راجرز سوم، استاد دانشگاه میشیگان که سوروچان را در آمادهسازی جام جهانی یاری میکند، در سال ۱۹۹۲ زمانی که فیفا برای نصب چمن طبیعی در ورزشگاه گنبدی پونتیاک سیلوردام میشیگان برای مسابقات جام جهانی ۱۹۹۴ به دنبال کمک بود، پا به دنیای فوتبال گذاشت. تیم او در آن زمان تصمیم گرفت چمن را در سینیهای ششضلعی بیرون از گنبد بکارد و سپس به داخل منتقل کند. این اولین باری بود که یک زمین چمن طبیعی روی چمن مصنوعی در یک ورزشگاه گنبدی نصب میشد. راجرز آن پروژه را موفقیتآمیز دانست و سوروچان که در آن زمان دانشجو بود، بقیه دوران تحصیلات تکمیلی خود را صرف تحقیق درباره بهترین روش رشد چمن در فضای بسته کرد.
برای جام جهانی ۲۰۲۶، چمن بسیاری از ورزشگاهها تنها ۱۰ روز پیش از اولین مسابقه نصب میشود. جو ویلکینز سوم در مزرعه چمن گسترده خود در خارج از دنور، کلرادو، مسئول تولید چمن ورزشگاههای دالاس، آتلانتا و هیوستون است. هر سه ورزشگاه گنبدی هستند و هیچ نور مستقیم خورشیدی به چمن نمیرسد. کارکنان ویلکینز بذر را روی ماسه روی پلاستیک نازکی میکارند تا هنگام برداشت به ریشه آسیب نرسد و تنش گیاه کاهش یابد. سپس هفتهها با دقت آبیاری و کوتاه میکنند و قارچکش، کود و حتی جلبک دریایی اضافه میکنند. ویلکینز میگوید: «مراقبت از چشم یک کار بیوقفه است و هیچ روزی تعطیل نیست.»
پس از اینکه چمن در ورزشگاههای سرپوشیده پهن میشود، نور بنفشی از میلههای سفید فلزی در ارتفاع چند متری چمن، تمام زمین را میپوشاند. این چراغهای رشد LED جمعشونده، انرژی مورد نیاز چمن برای رشد را تأمین میکنند. سوروچان میگوید رشد چمن بدون نور مستقیم خورشید امروزه بسیار آسانتر از سال ۱۹۹۴ است. به گفته او، در ورزشگاه آتلانتا فاصله بین چمن طبیعی و چمن مصنوعی زیر آن بسیار کم بود که همان اثر تخته شیرجه را ایجاد کرد و فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶ لایه ضخیمتری درخواست کرده است.
فیفا بیش از پنج میلیون دلار برای تحقیق روی چمن جام جهانی ۲۰۲۶ هزینه کرده است. راجرز امیدوار است در بلندمدت، تحقیقات او و سوروچان به بهبودهای گستردهتری در نحوه استفاده از چمن در سطوح مختلف ورزش منجر شود. یکی از استادان دانشگاه آبرن که در این پروژه شرکت ندارد، میگوید تکنیکهایی که این محققان ابداع میکنند، حتی به زمینهای چمن مدارس محلی هم راه پیدا میکند. حالا توپ در زمین بازیکنان است تا ببینیم روی این صحنهای که دانشمندان آماده کردهاند، کدام تیم به رویای خود میرسد.
