به گزارش خبرگزاری ایمنا، وقوع آتشسوزی گسترده در پالایشگاه «Bapco Energies» پس از اصابت یک پرتابه، بهسرعت به یکی از مهمترین تحولات امنیت انرژی در منطقه تبدیل شده است؛ پالایشگاهی که ستون فقرات اقتصاد بحرین به شمار میرود و نقشی فراتر از مرزهای این کشور ایفا میکند.
این مجموعه که زیرمجموعه شرکت «Bahrain Petroleum Company» است، یکی از قدیمیترین و مهمترین مراکز پالایش نفت در خلیج فارس محسوب میشود؛ تأسیس آن به سال ۱۹۲۹ بازمیگردد، زمانی که شرکت آمریکایی Standard Oil of California نخستین گامها را برای اکتشاف نفت در بحرین برداشت. تنها سه سال بعد، کشف میدان نفتی «Awali» در سال ۱۹۳۲، آغازگر عصر نفت در کل شبهجزیره عربستان شد.
باپکو؛ از آغاز عصر نفت تا امروز
پالایشگاه باپکو در منطقه سیترا از سال ۱۹۳۶ فعالیت خود را آغاز کرد و بهتدریج به یکی از هابهای اصلی پالایش نفت در منطقه تبدیل شد. این مجموعه در طول دههها، نهتنها نفت بحرین، بلکه بخش قابلتوجهی از نفت عربستان سعودی را نیز پالایش کرده و به بازارهای جهانی صادر میکند.
امروز ظرفیت پالایش این مجموعه حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار بشکه در روز برآورد میشود و برنامههایی برای افزایش آن تا حدود ۳۸۰ هزار بشکه در روز نیز در دستور کار قرار دارد. نکته مهم آن است که حدود ۹۵ درصد فراوردههای تولیدی این پالایشگاه صادر میشود؛ موضوعی که نشان میدهد باپکو بیشتر از آنکه تنها یک پالایشگاه ملی باشد، یک گره کلیدی در زنجیره تجارت جهانی انرژی است.
اهمیت ژئوپلیتیک؛ چرا باپکو هدف مهمی است؟
اهمیت باپکو تنها اقتصادی نیست. این پالایشگاه در قلب مسیرهای حیاتی انرژی خلیج فارس قرار دارد و بهعنوان پلی میان نفت عربستان و بازارهای جهانی عمل میکند. همین جایگاه موجب شده در طول تاریخ نیز هدف حملات نظامی قرار گیرد؛ از جمله در جریان World War II که در سال ۱۹۴۱ توسط نیروهای ایتالیا بمباران شد.
در شرایط کنونی نیز، با افزایش تنشهای منطقهای، زیرساختهای انرژی بیش از هر زمان دیگری به اهداف بالقوه تبدیل شدهاند. اعلام وضعیت «فورسماژور» از سوی این مجموعه در اسفند گذشته نیز نشانهای از درک این تهدیدات و تلاش برای مدیریت تبعات آن بود.
ضربه به اقتصاد و بازار انرژی
باپکو ستون اصلی اقتصاد بحرین است، کشوری که برخلاف همسایگانش ذخایر عظیم نفتی ندارد و بخش مهمی از درآمد خود را از طریق پالایش و صادرات فراوردهها تأمین میکند. این شرکت سالانه دهها میلیون بشکه فراورده نفتی تولید کرده و هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کرده است.
از این رو، هرگونه اختلال در فعالیت این پالایشگاه میتواند پیامدهای چندلایه داشته باشد:
- کاهش ظرفیت صادرات فراوردههای نفتی
- اختلال در زنجیره تأمین انرژی منطقه
- افزایش فشار بر بازارهای آسیایی و آفریقایی که مشتریان اصلی این محصولات هستند
پیوندهای راهبردی با غرب و منطقه
باپکو از همان ابتدا با حضور شرکتهای بزرگ آمریکایی شکل گرفت و بعدها بهطور کامل ملی شد. با این حال، پیوندهای ساختاری آن با شبکه انرژی غرب و منطقه همچنان پابرجاست. همکاری نزدیک با عربستان سعودی از طریق خطوط لوله و نیز تعامل با شرکتهای بینالمللی، این پالایشگاه را به بخشی از معماری انرژی فرامنطقهای تبدیل کرده است.
در حال حاضر نیز ریاست هیئتمدیره هلدینگ باپکو بر عهده «ناصر بن حمد آل خلیفه» است؛ فردی که همزمان نقش مشاور امنیت ملی بحرین را بر عهده دارد و همین موضوع نشاندهنده پیوند مستقیم این مجموعه با ساختار امنیتی و راهبردی این کشور است.
حمله به پالایشگاه باپکو را نمیتوان تنها یک حادثه صنعتی یا حتی یک اقدام نظامی محدود دانست؛ این رخداد در واقع نشانهای از ورود زیرساختهای حیاتی انرژی به قلب معادلات امنیتی منطقه است.
پالایشگاهی که زمانی آغازگر عصر نفت در خلیج فارس بود، امروز به یکی از حساسترین نقاط این جغرافیای پرتنش تبدیل شده است؛ جایی که هر ضربه به آن، میتواند فراتر از مرزهای بحرین، بر کل بازار انرژی و موازنههای ژئوپلیتیک اثر بگذارد.
