به گزارش خبرگزاری ایمنا، تنگه بابالمندب، بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای راهبردی جهان، نقشی حیاتی در تجارت جهانی، امنیت انرژی و معادلات ژئوپلیتیکی ایفا میکند. این تنگه باریک که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند، بخش اعظم تجارت دریایی و انتقال انرژی میان آسیا، اروپا و آفریقا را از خود عبور میدهد و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای اقتصادی گستردهای داشته باشد (بهویژه با توجه به ارتباط تنگاتنگ آن با کانال سوئز و نقش کلیدیاش در تأمین انرژی بازارهای جهانی).
اهمیت بابالمندب فراتر از جنبههای اقتصادی و انرژی است و چالشهای ژئوپلیتیکی ناشی از موقعیت آن در نزدیکی مناطق بیثبات، به ویژه یمن، حضور نظامی قدرتهای جهانی را ضروری ساخته است، در سناریوی بسته شدن تنگه هرمز، بابالمندب همچنان نقش حیاتی خود را حفظ کرده و بستهشدن همزمان هر دو تنگه میتواند شوک اقتصادی عظیمی به جهان وارد کند، ضمن اینکه امنیت این مسیر برای توسعه اقتصادی کشورهای حاشیه آن نیز اهمیت بسزایی دارد.
راهبرد جدید ایران برای فشار به غرب در نبض تنگهها
مهدی کریمی، کارشناس ترانزیت در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: در آستانه تحول تازه در معادلات ژئوپلیتیک غرب آسیا، ایران همزمان با فعالسازی دو کارت راهبردی دیگر خود، میتواند موازنه منطقهای و انرژی جهانی را به چالش جدیدی بکشاند. با تشدید درگیریها در غرب، تحولات میدانی در منطقه شتابی تازه گرفته است. در حالی که تنگه هرمز همچنان بسته مانده، اکنون نگاهها به سوی دومین گذرگاه راهبردی جهان، بابالمندب، دوخته شده است؛ تنگهای که نقش آن در زنجیره انرژی جهانی حیاتی و بستن آن، میتواند تجارت بینالمللی را با بحران روبهرو کند.
وی افزود: بابالمندب بهعنوان گلوگاه اتصال دریای سرخ به اقیانوس هند، راه عبور سالانه بیش از ۲۰ هزار کشتی از جمله نفتکشها و شناورهای تجاری است. حدود ۱۵ درصد از کل تجارت دریایی جهان، ۳۰ درصد از ترافیک کانتینری و نزدیک به ۱۰ درصد از صادرات نفت خام از این مسیر انجام میشود و هر اختلال در عبور از این تنگه، مؤلفههای اصلی بازار جهانی انرژی و زنجیره تأمین کالا را بهشدت متأثر میکند.
کارشناس ترانزیت تصریح کرد: تحلیلگران میگویند که ایران، پس از منع عبور از تنگه هرمز، اکنون میتواند از ظرفیت متحدان خود در یمن بهعنوان اهرم فشار دوم استفاده میکند، انصارالله یمن که در ماههای گذشته چندین حمله موفق علیه کشتیهای مرتبط با رژیم صهیونیستی انجام داده، بار دیگر در مرکز تحولات قرار گرفته است و اگرچه این گروه تاکنون اقدامی مستقیم در بحران جدید انجام نداده است، اما تهدید تهران درباره گسترش کارزار دریایی آمریکا و متحدانش را نگران کرده است.
کریمی ادامه داد: منابع غربی معتقدندکه فعالشدن همزمان دو تنگه هرمز و بابالمندب میتواند صادرات نفت عربستان و امارات را نیز متوقف کند و قیمت جهانی نفت را از مرز ۲۰۰ دلار در هر بشکه عبور دهد و شرکتهای کشتیرانی در چنین شرایطی مجبورند از مسیر طولانی دماغه امید نیک حرکت کنند که دستکم دو هفته تأخیر و میلیونها دلار هزینه اضافه برای هر کشتی در پی دارد و با بستهشدن احتمالی بابالمندب، اروپا بیش از دیگران آسیبپذیر است، چراکه شریان ارتباطی آن با آسیا از طریق کانال سوئز، به این تنگه وابسته است. بحران انرژی و افزایش تورم در اروپا و آمریکا از جمله پیامدهای فوری چنین سناریویی توصیف میشود.
وی عنوان کرد: در سطح ژئوپلیتیک نیز، کاهش توان واشنگتن در تضمین امنیت گذرگاههای بینالمللی، جایگاه رهبری آمریکا را با چالش تازهای روبهرو میکند، اما همزمان با میدان دریایی، تهران در جغرافیای زمینی نیز دست بالا را به نمایش گذاشته است. دومین کارت کریدوری ایران، مقابله با طرح عرب-مدیترانه (IMEC) است؛ پروژهای که آمریکا و رژیم صهیونیستی با همراهی هند، امارات و عربستان طراحی کردهاند تا مسیر ترانزیت شرق و غرب را از ایران دور کنند.
کارشناس ترانزیت خاطر نشان کرد: این کریدور قرار بود که هند را از بندر جبلعلی به بندر حیفا در فلسطین اشغالی و سپس تا بندر پیرائوس در یونان متصل کند و جایگزین نقش سنتی عبور از ایران در اتصال شرق و غرب اوراسیا شود اکنون، اما حملات صورت گرفته به بندر جبلعلی و حیفا، بخشهای حیاتی طرح IMEC را مختل کرده و سرمایهگذاری چندمیلیارددلاری غرب در این مسیر را با تردید جدی روبهرو ساخته است و کارشناسان میگویند ایران با ترکیب فشار دریایی و چرخش راهبردی در مسیرهای ترانزیتی، توانسته موازنه قدرت اقتصادی و انرژی منطقه را به نفع خود بازتعریف کند.
به گزارش ایمنا، تحلیل عمیق و چندوجهی تنگه بابالمندب، اهمیت راهبردی آن در تجارت جهانی و امنیت انرژی و چالشهای ژئوپلیتیکی مرتبط با آن میپردازد. این تنگه بهعنوان دومین گلوگاه حیاتی جهان پس از تنگه هرمز، نقش کلیدی در اتصال دریای سرخ به اقیانوس هند و تسهیل تجارت میان آسیا، اروپا و آفریقا ایفا میکند. عبور روزانه حجم عظیمی از نفت و کالا از این مسیر، هرگونه اختلال در آن را به بحرانی اقتصادی و انرژی برای جهان، بهویژه اروپا، تبدیل میکند.
راهبرد جدید ایران برای اعمال فشار بر غرب از طریق فعالسازی (نبض تنگهها) اشاره شده است. این راهبرد شامل استفاده از ظرفیت متحدان منطقهای، بهویژه انصارالله یمن، برای تهدید و اختلال در عبورومرور کشتیها در بابالمندب، و مقابله با طرح کریدور اقتصادی هند-مدیترانه (IMEC) است، این اقدامات ایران در صورت موفقیت، میتواند منجر به افزایش چشمگیر قیمت نفت، اختلال در زنجیره تأمین جهانی، و تضعیف جایگاه آمریکا در تضمین امنیت گذرگاههای بینالمللی شود. از سوی دیگر، اختلال در IMEC نیز سرمایهگذاریهای غرب را با تردید جدی روبهرو کرده و نقش سنتی ایران در ترانزیت شرق به غرب را تقویت میکند.
